Op 1 januari beviel giraffe Anne van dochter Ziba. Het vormde het startsein voor een reeks nieuwe gezichten in de diergaarde. Zo verwekten de pelikanen voor het eerst in honderd jaar nakomelingen en verwelkomde de dierentuin onder meer een zeldzaam Aziatisch leeuwtje, een klein ijsbeertje en een baby-olifantje. Ook werden er vijf rode ibissen en een dwergnijlpaardje geboren en vestigde zilverrug Bokito de aandacht dit jaar in positieve zin op zich door een dochtertje te verwekken bij moeder Tamani.
Meestal zijn de verzorgers goed op de hoogte van het wel en wee van de dieren, maar de komodovaranen legden hun eieren zonder dat verzorger Sandra Bijhold het wist: "Toen ik ‘s ochtends begon met schoonmaken, zag ik ineens iets klein voorbij schieten en dat bleek een jonge komodovaraan te zijn."
Volgens de diergaarde kwamen er buiten Indonesië nooit reuzenhagedissen zonder broedmachine ter wereld en daarmee had Blijdorp onbedoeld een mooie primeur te pakken. De geboorte had overigens wel een incestueus tintje, want vader en moeder bleken broer en zus.
Geboortegolf
Waar sommige beesten de gezinsuitbreiding tot een minimum beperkten, zorgden anderen voor een ware geboortegolf, zoals de toco toekans. De tropische vogels met grote gele snavels brachten in totaal twintig jongen voort. Een spectaculair aantal omdat er volgens de diergaarde in totaal maar honderd van deze vogels voorkomen in Europese dierentuinen.
Om de overlevingskansen zo groot mogelijk te maken, werden de twintig jonge vogeltjes grootgebracht door verzorgers, die ze vijf maal per dag een paar lepels mango en papaja voerden.
Inmiddels kunnen de meeste jonge toco toekans vliegen en binnenkort zal een aantal van hen verhuizen naar andere dierentuinen.
Behalve geboortekaartjes stuurde de diergaarde ook een aantal verhuisberichten rond. Zo verhuisden de hyena's en giraffen naar het nieuwe savanneterrein.
Vermoedelijk zijn vooral laatstgenoemden daar blij mee, want volgens Blijdorp-medewerker Constance Alderlieste kunnen de gevlekte langnekken nu twee dingen die vroeger onmogelijk waren: "In hun nieuwe buitenverblijf kunnen ze, net als in het wild, voluit galopperen. Bovendien is het binnenverblijf zo hoog, dat de hengst de vrouwtjes nu ook binnen kan dekken. Voorheen was het dak daarvoor te laag."
Enkeltje Afrika
Niet alle beesten konden het geduld opbrengen om te wachten op hun verhuizing. Twee Abessijnse hoornraven besloten ruim een half jaar voor hun geplande verhuizing op eigen initiatief een nieuwe locatie te zoeken. De eerste zwartrode vogel keerde kort na hun ontsnapping op eigen initiatief terug, maar de andere wilde vermoedelijk terug naar zijn warme geboortegrond in Afrika, want de tropische vogel werd, nadat hij eerst in Overschie werd gesignaleerd, teruggevonden in een kas naast Rotterdam Airport.
De medewerkers van de dierenambulance die de hoornraaf terugbrachten, konden de ontsnapping wel waarderen, maar namen wel het zekere voor het onzekere: "Ik had direct door dat het om een uitheems exemplaar ging. Omdat het beest eruit zag alsof hij flink kon bijten, hebben we voor de zekerheid zijn snavel dichtgetaped met verband."
Volgend jaar verhuizen de hoornraven alsnog naar een nieuwe vogelverblijf. Verzorger Harold Smidt verzekerde dat hun nieuwe onderkomen wel ‘ontsnappings-proof' is.
Zoals ieder jaar nam ook aan aantal dieren afscheid van de dierentuin, waaronder de dertig zwartvoetpinguïns die voor vele bezoekers lange tijd samen met de flamingo's de eerste kennismaking vormden na binnenkomst. Ze moesten plaatsmaken voor een terras en zijn verhuisd naar Artis. Ook nam de dierentuin noodgedwongen afscheid van witkruinmangabey Franky. Kort voordat het aapje gezelschap zou krijgen van een partner overleed hij om onduidelijke redenen.
Irma bevalt van dood kalf
Ook olifant Irma kreeg een zwaar afscheid te verwerken. De vrouwtjesolifant moest halverwege februari noodgedwongen afscheid nemen van haar kalf, dat ruim een jaar eerder al geboren had moeten worden. Tijdens een twaalf uur durende operatie werd de dode foetus in het lichaam in stukjes gezaagd.
Directeur Marc Damen was bij de operatie aanwezig: "Het was een gevaarlijke operatie omdat we binnen niks mochten beschadigen. Na zeven uur werken hadden we nog maar een kwart van het dode lichaam uit de baarmoeder gehaald en zagen we het eigenlijk niet meer zitten. Het was voor Irma een ware uitputtingsslag. Maar toen het hele kalf was verwijderd en bleek dat de baarmoeder niet beschadigd was, maakte de uitputting plaats voor grote vreugde."
Veertig dienstjaren
Behalve van dieren, nam de diergaarde dit jaar ook afscheid van medewerkers, waaronder Bert Marelis. De oudste medewerker van de Rotterdamse diergaarde ging na veertig dienstjaren met pensioen. Marelis begon in 1969 bij Blijdorp als vervoerder van dieren en diverse soorten voer. Na vijftien jaar werd hij dierenverzorger en dat bleef hij totdat hij in juni op 62-jarige leeftijd met pensioen ging.
Ook directeur Ton Dorresteijn zei de diergaarde vaarwel. Onder zijn leiding werd Blijdorp flink uitgebreid. De diergaarde werd opgedeeld in continenten en het overgrote deel van de beesten kreeg meer ruimte. Kort voor zijn afscheid werd hij door koningin Beatrix benoemd tot Officier in de Orde van Oranje Nassau. Bioloog Marc Damen volgde de scheidend directeur begin maart op.
Ondanks alle mooie geboorteprimeurs en feestelijke afscheidsbijeenkomsten, kwam er ook minder goed nieuws uit de dierentuin. Tijdens de Wereld Oceaan Dag, die Blijdorp samen met de Erasmus Universiteit Rotterdam en de TU Delft organiseerde, spraken wetenschappers in de diergaarde hun zorg uit over de oceanen.
Tijdens het internationale congres vertelden deskundigen dat er in 2050 geen enkele vis meer in de oceanen zwemt, als we in hetzelfde tempo blijven doorvissen. Volgens de deskundigen is dit funest voor ons ecosysteem en indirect ook voor de mens zelf.
Forse bezuiniging
Verder stond 2009 voor Blijdorp in het teken van dreigende bezuinigingen. Zo maakte het Rotterdamse college begin oktober bekend dat er volgend jaar een miljoen bezuinigd zou worden op de diergaarde, waardoor de gemeentelijke subsidiepot van de dierentuin met ruim twintig procent zou dalen. Een maand later besloot de gemeenteraad, na een motie van PvdA, GroenLinks en CDA, dat de bezuiniging deels wordt uitgesteld: drie ton in 2010, oplopend tot een miljoen in 2011.
Toch benadrukt directeur Damen dat het besluit grote invloed zal hebben: "De bezuiniging komt bovenop de half miljoen rijkssubsidie die Blijdorp sowieso niet meer ontvangt na 2010. We moeten het binnenkort dus met anderhalf miljoen euro minder doen en dat betekent dat alles ter discussie staat. Van toegangsprijzen tot het aantal diersoorten. Dat doet pijn, maar het geld moet ergens vandaan komen."
Dat de gemeenteraad de diergaarde wil compenseren door een bijdrage te leveren aan het geplande windmolenpark en vier warmtekrachtcentrales, neemt de vrees van de directeur niet weg: "We zouden daarmee in de toekomst ongeveer acht ton kunnen besparen op onze energierekening, maar dat vraagt wel vier tot vijf miljoen investering en op dit moment hebben we geen enkele harde toezegging van de gemeente gekregen, dus voorlopig schieten we daar weinig mee op."
Bijzonder jaar
Toch hoopt de directeur dat bezoekers vooral de mooie dingen van het afgelopen jaar zullen onthouden: "Er zijn dit jaar een hoop bijzondere dieren geboren, waarbij vooral het jonge olifantje en de komodovaranen me nog bijstaan. En verder is het prachtig om te zien dat Irma de draad weer heeft opgepakt na haar operatie en zich opnieuw opwerpt als de trotse leider van de olifantengroep. Al met al was het een prachtig jaar."
